Manualist Press Books
Contents
Illustration: the Last Supper.

The Manner of Serving a Priest at Mass

The priest begins, and the Server, kneeling at his left hand, answers him as follows:

Introibo ad altare Dei.

S. Ad Deum, qui lætificat juventutem meam.

P. Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta: ab homine iniquo et doloso erue me.

S. Quia tu es, Deus, fortitudo mea: quare me repulisti, et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus?

P. Emitte lucem tuam, et veritatem tuam: ipsa me deduxerunt et adduxerunt in montem sanctum tuum et in tabernacula tua.

S. Et introibo ad altare Dei: ad Deum, qui lætificat juventutem meam.

P. Confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus. Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me?

S. Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi; salutare vultus mei, et Deus meus.

P. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto.

S. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.

P. Introibo ad altare Dei.

S. Ad Deum, qui lætificat juventutem meam.

P. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

S. Qui fecit cælum et terram.

P. Confiteor Deo, etc.

S. Misereatur tui omnipotens Deus, et dimissis peccatis tuis, perducat te ad vitam æternam.

P. Amen.

S. Confiteor Deo omnipotenti, beatæ Mariæ semper Virgini, beato Michaëli Archangelo, beato Joanni Baptistæ, sanctis Apostolis Petro et Paulo, omnibus Sanctis, et tibi, Pater, quia peccavi nimis, cogitatione, verbo, et opere. [Strike your breast thrice, and say] Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa. Ideo precor beatam Mariam semper Virginem, beatum Michaëlem Archangelum, beatum Joannem Baptistam, sanctos Apostolos Petrum et Paulum, omnes Sanctos, et te, Pater, orare pro me ad Dominum Deum nostrum.

P. Misereatur vestri, etc.

S. Amen.

P. Indulgentiam, absolutionem, etc.

S. Amen.

[At a Bishop’s Mass, here give him the maniple.]

P. Deus, tu conversus vivificabis nos.

S. Et plebs tua lætabitur in te.

P. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam.

S. Et salutare tuum da nobis.

P. Domine, exaudi orationem meam.

S. Et clamor meus ad te veniat.

P. Dominus vobiscum.

S. Et cum spiritu tuo.

When the Priest goes from the book to the middle of the Altar:

P. Kyrie eleison.

S. Kyrie eleison.

P. Kyrie eleison.

S. Christe eleison.

P. Christe eleison.

S. Christe eleison.

P. Kyrie eleison.

S. Kyrie eleison.

P. Kyrie eleison.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

[At a Bishop’s Mass:

P. Pax vobis. S. Et cum spiritu tuo.]

When the Priest says, Flectamus genua, as is the case a few times in the year, answer, Levate.

P. Per omnia sæcula sæculorum.

S. Amen.

At the end of the Epistle say, Deo gratias; then remove the book to the other side of the Altar, and always kneel or stand on the side opposite to that on which the book has been placed.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

P. Sequentia sancti evangelii secundum N.

Making the sign of the Cross on your forehead, mouth, and breast, say:

S. Gloria tibi, Domine.

Stand during the Gospel, and at the end say:

S. Laus tibi, Christe.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

Here give the wine and water, and prepare the basin, water, and towel for the Priest. When the Priest has washed his fingers, kneel in your former place, and answer:

P. Orate fratres, etc.

S. Suscipiat Dominus sacrificium de manibus tuis ad laudem et gloriam nominis sui, ad utilitatem quoque nostram, totiusque Ecclesiæ suæ sanctæ.

P. Per omnia sæcula sæculorum.

S. Amen.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

P. Sursum corda. S. Habemus ad Dominum.

P. Gratias agamus Domino Deo nostro. S. Dignum et justum est.

At Sanctus, Sanctus, Sanctus ring the bell. When you see the Priest spread his hands over the chalice, give warning, by the bell, of the Consecration which is about to be made. Then holding up the chasuble with your left hand, and having the bell in your right, ring during the elevation of the host and of the chalice. As often as you pass by the Blessed Sacrament make a genuflection.

P. Per omnia sæcula sæculorum.

S. Amen.

P. Et ne nos inducas in tentationem.

S. Sed libera nos a malo.

P. Per omnia sæcula sæculorum.

S. Amen.

P. Pax Domini sit semper vobiscum.

S. Et cum spiritu tuo.

When the Priest says Domine, non sum dignus, ring the bell; and after his Communion, if there are communicants, prepare the cloth and say the Confiteor. After they have received, serve the Priest with wine and water, for the ablutions. Then remove the book to the other side of the Altar, take away the cloth from the communicants, and return to your place.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

P. Per omnia sæcula sæculorum.

S. Amen.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

P. Ite; missa est: or, Benedicamus Domino. S. Deo gratias.

In Masses for the dead:

P. Requiescant in pace. S. Amen.

[At a Bishop’s Mass:

P. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

S. Qui fecit cælum et terram.

P. Sit nomen Domini benedictum.

S. Ex hoc nunc et usque in sæculum.]

Benedicat vos omnipotens Deus, Pater ✠ et Filius et Spiritus Sanctus.

S. Amen.

Remove the book to the Gospel side, if it be left open; kneel as you pass, to receive the Priest’s blessing, answering Amen.

P. Dominus vobiscum. S. Et cum spiritu tuo.

P. Initium (or, Sequentia) sancti evangelii, etc.

S. Gloria tibi, Domine.

At the end say, Deo gratias.

Thank you.

Report a mistake

  • True Men as We Need Them 1888 Fr. Bernard O'Reilly · A Book of Instruction for Men in the World
  • Duty 1910 Fr. William Graham · Twelve Conferences to Young Men
  • Prayer 1916 Father Ferreol Girardey, C.Ss.R. · Its Necessity, Its Power, Its Conditions
  1. Share
  2. Add to Home Screen